Lesgeven in een TikTok-tijdperk: Burgerschap begint ook online

1 november 2025

Help! Ik heb een leerling in de klas die… gameverslaafd is, stickers maakt van docenten, eigenaar is van een roddel-TikTok-account, YouTuber wil worden, altijd ruzie heeft met iemand op Snap of WhatsApp, rare woorden roept uit memes, zich te bloot kleedt door internetvoorbeelden, veel criminelen volgt op sociale media, rondgaat op een naaktfoto, weinig sociale vaardigheden vertoont, een schermtijd heeft van 9+ uur, enzovoort…

Als school moeten we aan de slag met burgerschap, en dat doen veel scholen heel goed. Leerlingen leren over democratie, identiteit, respect en samenleven. Alleen vergeten we soms één cruciale leefwereld waarin burgerschap zich tegenwoordig óók afspeelt: de online wereld.
Veel leerlingen brengen meer tijd door op hun telefoon dan in het klaslokaal. Daar vormen ze meningen, oefenen ze invloed uit, worden ze geconfronteerd met groepsdruk, fake news, online pesten, en rolmodellen die niet altijd even gezond zijn.

Wat doen wij dan met mediawijsheid?

Grote techbedrijven maken er een sport van de nieuwste games, apps en platformen zo aantrekkelijk mogelijk te maken. Scholen zijn ondertussen op zoek naar goede regels voor laptops in de klas, telefoons in de kluis en manieren om de aandacht en concentratie van leerlingen te verbeteren.

Docenten hebben de aandacht van leerlingen nodig om goed les te kunnen geven. Maar het voelt soms als een ongelijke strijd: één docent tegenover 2.474 medewerkers van bijvoorbeeld Roblox (ja, dat is het echte aantal). En leren lukt niet goed als er van alles speelt in de (digitale) leefwereld: onopgeloste ruzies, ongeopende Snaps of ongewenst gedeelde foto’s.

Mediawijsheid is dus geen bijzaak, maar een kernonderdeel van burgerschapsonderwijs.

En het klinkt eemnvoudig: dan moeten we dus lessen geven over mediawijsheid, algoritmen, AI en Deepfake. Maar het lastige is: leerlingen weten veel meer dan wij. En:
Het helpt om te weten wat er speelt in de digitale leefwereld. Wat kijken je leerlingen thuis of in de pauzes? Hoe en waar communiceren ze? Welke nieuwe games, trends en roddels gaan er rond in hun telefoons?

Deze kennis helpt om beter aan te sluiten bij die belevingswereld, signalen van problemen of pesten eerder te herkennen, en leerlingen te begeleiden in hun groei naar digitale weerbaarheid en verantwoordelijkheid, precies waar burgerschap over gaat.

Het digitale tijdperk en de snelle ontwikkelingen op sociale media zorgen voor nieuwe uitdagingen op school, maar kunnen óók een positieve bijdrage leveren aan het onderwijs, als je weet hoe je ze kunt inzetten.

In onze workshop ontdek je wat er op dit moment speelt in de digitale leefwereld van jouw leerlingen. Je krijgt concrete handvatten om problemen te signaleren, te beperken of te voorkomen, en tips om sociale media en mediawijsheid te verweven in jouw vak (ja, ook in jouw vak!).

We behandelen thema’s uit de mediawijsheid-pijlers van burgerschap, zoals:

• cyberbullying en online veiligheid,
• privacy en gegevensbescherming,
• beïnvloeding door influencers,
• identiteit en (zelf)beeldvorming online.

Zo blijf jij niet alleen up-to-date in dit TikTok-tijdperk, maar draag je actief bij aan de burgerschapsvorming van jouw leerlingen, offline én online.